Als er één voedingsmiddel is waar veel discussie over bestaat, dan is het wel zuivel. Misschien heb jij ook weleens gehoord dat je beter geen melk kunt drinken, of kaas of yoghurt kunt eten. Overal komt het advies voorbij om zuivel te laten staan; in boeken, in tijdschriften, bij de natuurarts. En eerlijk is eerlijk, ik heb dat zelf ook jaren gedaan. Ik dronk amandel- of havermelk in plaats van gewone melk. Maar toen ik mij meer ging verdiepen in voeding voor energie en hormonale balans, ontdekte ik dat zuivel en hormonen juist veel meer met elkaar te maken hebben dan ik dacht.
Vooral als het gaat om het binnenkrijgen van voldoende eiwitten, iets waar we als vrouwen boven de 40 extra alert op mogen zijn. Want eiwitten zijn onmisbaar voor behoud van spiermassa, een stabiel energieniveau en het ondersteunen van onze hormonen.
Misschien heb jij ook een tijd zuivel geskipt. Maar heeft het je gebracht wat je hoopte?
De voordelen van zuivel
Bij zuivel denken we aan de pakken melk en yoghurt uit de supermarkt. Maar dat is niet wat we al eeuwen hebben gegeten. De mens at altijd rauwe zuivel vers van de koe, of fermenteerde de zuivel en dan hebben we het over yoghurt of kaas. Zo werd het altijd gegeten. Tegenwoordig wordt de zuivel verhit en gehomogeniseerd. Dat laatste doen we om het vet (de room) in de zuivel te mengen met het waterigere gedeelte en hierdoor veranderd eigenlijk de samenstelling van de melk volledig. Dat maakt nogal verschil.
Zuivel bevat van nature ontzettend veel waardevolle voedingsstoffen die juist heel belangrijk zijn in deze fase van ons leven:
- Eiwitten: Ondersteunen en herstellen onze spieren, maar ook alle andere organen en weefsels in ons lichaam.
- Vetten en Koolhydraten: Samen met eiwitten vormen ze een mooie natuurlijke balans. Er is geen voedingsmiddel dat zo goed in evenwicht is qua koolhydraten, vetten en eiwitten.
- Vitamine A, D en K2: Belangrijke voor onze botten, de huid en de aanmaak van hormonen.
- Mineralen als magnesium, kalium en selenium: Ondersteunen bij de aanmaak van energie en helpen bij stressregulatie.
- Calcium: Is niet alleen belangrijk voor sterke botten, maar ook voor een stabiele bloedsuikerspiegel en het helpt ons zenuwstelsel te kalmeren.
Kortom: zuivel kan een echte steun zijn in deze levensfase.
Wat als je zuivel niet goed verdraagt?
Wel is het zo dat sommige vrouwen inderdaad moeite kunnen hebben met de vertering van zuivel. Dat komt vaak door lactose, een melksuiker die niet iedereen goed kan verteren. Om lactose af te breken hebben we lactase nodig. Lactase is een enzym dat ons lichaam aanmaakt, maar wat van nature ook aanwezig is in zuivel. Enzymen knippen als het ware het eten in kleine stukjes, zodat we het goed op kunnen nemen. Alleen niet ieder lichaam kan dit goed aanmaken of maakt er genoeg van aan. Vaak zie je dat kaas wel verdragen wordt, omdat dit lager is in lactose.
Als er dus niet voldoende lactase is om lactose af te breken, hebben we dus onverteerd lactose in ons lichaam en dit kan zeker buikklachten geven. Het is dan ook logisch om meer aandacht te besteden aan een goede spijsvertering en de aanmaak van lactase in ons lichaam. Op die manier pak je daadwerkelijk de oorzaak aan, in plaats van zuivel te vermijden. Daarnaast kan het ook lonen om te kijken welke zuivel je kiest.
Welke zuivel kies je het beste?
De kwaliteit van de zuivel is hierin eigenlijk het allerbelangrijkst. Enkele tips:
- Rauwe zuivel: Op deze site kun je bij jou in de buurt de plekken vinden waar rauwe zuivel wordt verkocht. Op veel plekken wordt ook rauw-melkse kaas verkocht. En tegenwoordig kun je ook op veel plekken de zuivel vinden van Rauwpower. Uiteraard is het belangrijk dat er schoon en veilig wordt gewerkt met de zuivel, omdat het niet verhit is bevat het bacteriën. Over het algemeen is dit juist iets goeds, mits er schoon en veilig mee wordt gewerkt. Ga dus bij voorkeur na bij de boer in kwestie hoe ze met de rauwe melk omgaan.
- Niet-gehomogeniseerde melk: over het algemeen is dat melk met het Demeter keurmerk.
- Lage-temperatuur gepasteuriseerd: Hierbij worden de voedingsstoffen nog enigszins behouden.
- Melk van grasgevoerde koeien of biologische zuivel: levert een betere vetzuursamenstelling
- A2 zuivel: De meeste zuivel in Nederland is afkomstig van A1 koeien, terwijl we A2 zuivel doorgaans beter kunnen verdragen. Dat is zuivel afkomstig van Jersey koeien, maar ook zuivel van geiten en schapen. Dus mocht je de mogelijkheid hebben, probeer dan ook zeker A2 zuivel.
Doe dus zeker onderzoek naar het product dat je wilt gaan gebruiken.
Zuivel herintroduceren
Als je al heel lang geen zuivel hebt gegeten, dan is jouw lichaam waarschijnlijk ook “verleerd” om lactase aan te maken. Want wat je niet gebruikt, verlies je. Je kunt je lichaam hier langzaam weer in trainen:
- Start met een beetje harde rauwmelkse kaas (Parmezaanse kaas) en neem steeds een beetje meer.
- Kefir en yoghurt kun je vaak ook makkelijker verteren dan melk, dus dat zou een goede volgende stap zijn. Begin ook hier met een klein beetje (echt een klein beetje, bijvoorbeeld een theelepel).
- Laat je lichaam er langzaam aan wennen. Als klachten toenemen, kun je weer een stapje terug doen en het nog langzamer opbouwen.
Mocht je een alternatief zoeken voor melk, kies dan voor kokosmelk. In de plantaardige alternatieven zitten vaak veel additieven verstopt waaronder plantaardige oliën en/of verdikkingsmiddelen. Ons lichaam is daar meestal helemaal niet blij mee. Ook Sojamelk adviseer ik niet, zéker niet in grote hoeveelheden. Soja werkt namelijk hormoon verstorend en dat kunnen we zeker niet gebruiken.
Zuivel en hormonale balans
In de perimenopauze en menopauze verandert je lichaam. Je hormonen schommelen, je spiermassa neemt sneller af en je botten hebben extra ondersteuning nodig. Juist in deze fase kan zuivel een waardevolle bijdrage leveren: het helpt je energie op peil te houden, ondersteunt je hormonen en draagt bij aan sterke botten en spieren. Daarom is het belangrijk om te onderzoeken welke rol zuivel en hormonen in jouw leven kunnen spelen.
Tot slot
Zelf gebruik ik inmiddels alweer een aantal jaar volop zuivel en ik merk hoeveel makkelijker het is om voldoende eiwitten binnen te krijgen. Het geeft mij meer mogelijkheden in de keuken en helpt me mijn energie stabiel te houden.
Hoe ga jij om met zuivel? Laat je het staan, of gebruik je het juist wel? Stuur mij gerust een bericht als je er vragen over hebt.
