Voedselintolerantie

Een paar jaar geleden dacht ik dat ik heel gezond at. Toch voelde ik me vaak moe, had ik last van een opgeblazen buik en merkte ik dat mijn lichaam niet lekker in balans was. Ik vroeg me af: zou ik misschien last hebben van een voedselintolerantie? Ik probeerde van alles: een tijd geen zuivel, later geen tarwe of suiker. Maar echt verschil merkte ik niet.

Misschien herken jij dit ook. Je probeert voeding te schrappen in de hoop dat je je energieker voelt of dat je hormonen meer in balans komen. Maar vaak levert het vooral frustratie op. Daarom besloot ik een voedselintolerantietest te doen. De uitslag verbaasde me enorm: ik leek op bijna alles te reageren!

En daar zit meteen het gevaar: als je al die voedingsmiddelen gaat vermijden, wat blijft er dan nog over? En hoe zorg je dat je geen tekorten krijgt?

Wat is een voedselintolerantie?

Een voedselintolerantie is iets anders dan een allergie. Als je allergisch bent dan reageer je acuut, vaak binnen 2 uur, op een bepaald voedingsmiddel. Je kan jeuk krijgen, er ontstaan zwellingen, bijvoorbeeld in het gezicht, je kunt benauwd raken, enzovoorts. Als je een allergie hebt, dan weet je dit meestal wel.

Bij een voedselintolerantie is het allemaal niet zo duidelijk. De reactie van het lichaam komt vaak veel later op gang, soms wel dagen later. Probeer dan maar te achterhalen waar je niet goed tegen kunt.

Een intolerantie kunnen we eigenlijk verdelen in twee onderdelen:

• Spijsverteringsproblemen: je lichaam kan bepaalde voeding niet goed afbreken, vaak door een tekort aan enzymen.
• Voedselsensitiviteit: hierbij raakt je immuunsysteem geactiveerd en ontstaan laaggradige ontstekingen.

Spijsverteringsproblemen en energie

Bij spijsverteringsproblemen ervaren we klachten tijdens het verteren van de voeding. Vaak is er sprake van een enzymentekort. Enzymen zijn een soort schaartjes die onze voeding fijn knippen, zodat we de voeding goed kunnen afbreken. Ons lichaam maakt deze zelf aan, maar in sommige gevallen niet genoeg. Dat verschilt van persoon tot persoon. Een goed voorbeeld hiervan is lactose-intolerantie. Lactose is een suiker dat voorkomt in zuivel, om dit af te kunnen breken hebben we het enzym lactase nodig. Ons lichaam kan lactase aanmaken, maar in sommige gevallen is dit niet voldoende en dat merk je dan in verteringsproblemen. De één ervaart dit al bij het eten van een stukje kaas en de ander pas na 3 glazen melk en weer een ander helemaal niet. (Wil je meer lezen over zuivel en je hormonen en hoe je zuivel wel goed kunt verteren, klik dan hier.)

Symptomen van spijsverteringsklachten:

• Opgeblazen gevoel
• Hoofdpijn
• Diarree
• Gasvorming
• Pijn

Als voeding niet goed verteerd wordt, komen er onverteerde deeltjes in de darm terecht. Dit kan leiden tot een lekkende darm, waardoor de darmwand doorlaatbaarder wordt. Je immuunsysteem gaat dan in de aanval, wat laaggradige ontstekingen veroorzaakt. Dit kost je lichaam veel energie en kan hormonale klachten versterken.

Voedselsensitiviteit

In het geval van voedselsensitiviteit komt het immuunsysteem om de hoek kijken. Als er langere tijd sprake is van een spijsverteringsprobleem, komen op een bepaald moment de onverteerde voedseldeeltjes in onze bloedbaan terecht. Ons lichaam ziet die voedseldeeltjes als een indringer (net als een bacterie of virus) en gaat deze aanvallen door het immuunsysteem te activeren. Omdat het immuunsysteem niet acuut hoeft te reageren (wat wel het geval is bij een allergie), staat deze op een laag pitje. Máár hij staat wel altijd aan. Vandaar de naam laaggradige ontsteking.

De reactie komt dus langzaam op gang en meestal is het moeilijk vast te stellen door welk voedingsmiddel het komt. Symptomen van laaggradige ontstekingen zijn bijvoorbeeld vermoeidheid, brainfog, hoofdpijn, hormonale klachten en huidklachten.

In het geval van een voedselsensitiviteit kan het lichaam reageren op elk soort voedsel en dit kun je dus testen met een voedselintolerantietest. Dus als jij merkt dat je niet goed tegen een bepaald voedingsmiddel kunt, dan is dat waarschijnlijk echt zo. Alleen ligt de oorzaak vaak niet bij het voedingsmiddel, maar eerder bij de reactie van jouw lichaam:

1. Ons eten wordt niet goed verteerd en laat te grote stukken voeding door in de darm;
2. Er ontstaat een lekke darm die de te grote stukken voedseldeeltjes doorlaat in de bloedbaan;
3. Dat lokt een immuunreactie uit en levert laaggradige ontstekingen op.

Laaggradige ontsteking door stress

Die laaggradige ontsteking in het lichaam kan dus komen door een slechte spijsvertering, maar dit kan ook zeker ontstaan door stress. Sterker nog die slechte spijsvertering kan al ontstaan door stress. Want een lichaam dat stress ervaart, is niet in de gelegenheid om voedsel goed te verteren. Vaak is je maag dan niet zuur genoeg en de verteringssappen met de enzymen worden onvoldoende aangemaakt.

Naast dit effect dat stress kan hebben op ons lichaam, activeert stress ook altijd ons immuunsysteem. In het geval van een acuut gevaar, zoals een beer tegenkomen tijdens je wandeling, wordt het immuunsysteem sterk geactiveerd. Immers als jij weg moet rennen voor die beer en jij raakt gewond, dan moet het immuunsysteem direct in actie komen.
Alleen… nu rennen we niet weg voor die beer, maar hebben we constant drukke dagen op het werk, die veel spanning geven. Dit is geen acute stress. Dus dit geeft een zwakkere activatie van ons stresssysteem en daarmee ook een zwakkere activatie van ons immuunsysteem en dan is er weer sprake van laaggradige ontstekingen.

Voeding vermijden of juist niet?

Het lijkt logisch om voeding die klachten geeft te vermijden, zeker als je denkt aan een voedselintolerantie. Bij een allergie is dat absoluut nodig. Maar bij een intolerantie is het vaak niet de beste oplossing om langdurig hele voedingsgroepen te schrappen. Waarom niet?

1. Er ontstaat foodfear. Angst voor het eten van bepaalde voeding, omdat we bang zijn voor de reactie van ons lichaam. We durven niet meer uit eten te gaan, omdat je dan niet weet wat er in het eten zit. Je beleeft geen plezier meer aan eten. Dit geeft ontzettend veel stress aan het lichaam, wat ook veel negatieve effecten heeft.
2. De kans bestaat dat er tekorten in voedingsstoffen ontstaan. Als je je onvoldoende bewust bent van de verschillende voedingsstoffen kan dit gemakkelijk ontstaan en dit heeft zeker gevolgen voor de gezondheid van je lichaam en je huid.
3. Vaak gaan de symptomen helemaal niet weg als je bepaalde voeding laat staan, waar je vermoedelijk op reageert. Voeding is namelijk maar 1 onderdeel van het probleem. Als alle focus hierop ligt, wordt er geen aandacht besteed aan de andere onderdelen. Denk hierbij aan stress, beweging, daglicht.

Waar kun je wél mee aan de slag?

In plaats van eindeloos voeding te schrappen, kun je beter werken aan de basis:

• Voeg voedingsstoffen toe: focus op volwaardige voeding die je lichaam voedt en ondersteunt.

• Verbeter je spijsvertering: eet rustig, kauw goed, ondersteun je maagzuur en enzymen.

• Verminder stress: plan ontspanning, beweeg regelmatig en zorg voor voldoende daglicht.

Tot slot

Heb jij het idee dat je last hebt van een voedselintolerantie? Dan is het goed om niet alleen naar voeding te kijken, maar juist ook naar je spijsvertering en stressniveau. Heb je een vraag hierover, mail dan naar susan@nutsaboutveggies.nl of stel je vraag hier.