Elke ochtend moet je jezelf weer je bed uitslepen en na elke lunch heb je zo’n ontzettende dip dat je niet vooruit te branden bent. Waar is je energie gebleven? Vermoeidheid bij vrouwen boven de 40 komt vaker voor dan je denkt. Deze klachten zijn vaak het gevolg van hormonale disbalans en een vertraagd metabolisme. In deze blog ontdek je hoe voeding je metabolisme en energie kan herstellen.
Vermoeidheid en winterslaap
Dieren die in een winterslaap gaan hebben een zeer vertraagd metabolisme (stofwisseling). Het eten dat zij voor de winterslaap hebben gegeten wordt heel langzaam verwerkt. Dat zorgt ervoor dat ze zo’n lange tijd zonder eten kunnen, terwijl zij aan het slapen zijn. Eén van de dingen die deze dieren helpt om het metabolisme te vertragen, is bepaalde voeding eten die het metabolisme vertraagt. Denk hierbij vooral aan noten en zaden. Misschien eet jij ook wel veel van die producten en vertraag jij hiermee ook ongewild jouw metabolisme.
Het metabolisme van mensen
De mens gaat niet in een winterslaap en daarom willen wij ook helemaal ons metabolisme (ook wel onze stofwisseling) niet vertragen. Als dit wel gebeurt, levert dat ons zelfs gezondheidsproblemen op. Wij hebben een sterk, goed werkend metabolisme nodig voor alle functies in ons lichaam. Het metabolisme wordt aangestuurd door onze schildklier, die maakt hormonen aan die ons lichaam aan de gang houden. Dat zorgt ervoor dat we goed kunnen ontgiften (want dat doen we dagelijks, geen kuur voor nodig), dat onze darmen goed hun werk doen en dat we dagelijks ontlasting hebben (ja, dagelijks) en dat onze hormonen goed aangemaakt worden. Dat is natuurlijk lang niet alles, maar het geeft even een beeld. Snel gezegd zorgt ons metabolisme dat er overal in het lichaam voldoende energie is om goed te kunnen werken.
Hormonen en ons metabolisme
Ons metabolisme is afhankelijk van onze schildklier. De schildklier stuurt eigenlijk zo een beetje alles aan in ons lichaam en daarom is het zo belangrijk dat hij goed zijn werk kan doen. Ons lichaam is één geheel en de schildklier heeft invloed op zo’n beetje alles in ons lichaam. Maar zo zijn er ook hormonen in ons lichaam die effect hebben op de schildklier en dus ook op ons metabolisme.
Cortisol: Ons lichaam heeft altijd een beetje cortisol nodig, het is namelijk het hormoon dat we nodig hebben om goed wakker te worden in de ochtend. Maar het is ook een stresshormoon. Als er veel cortisol aangemaakt wordt in ons lichaam omdat we veel stress hebben, dan is dat niet goed. Te veel cortisol heeft namelijk een vertragende werking op de schildklier.
Oestrogeen en progesteron: Deze twee sexhormonen moeten ook in balans zijn met elkaar om een positieve uitwerking te hebben op ons metabolisme. Vaak zien we bij vrouwen dat er te weinig progesteron is en te veel oestrogeen. Om een voorbeeld te noemen: Als je de pil slikt dan voorkomt dat een eisprong, en als er geen eisprong plaats vindt, dan wordt er ook geen progesteron aangemaakt. Daartegenover staat dat het lichaam wel altijd oestrogeen aanmaakt en we ook veel oestrogenen opnemen uit onze omgeving (xeno-oestrogenen). Het hormoon progesteron heeft echter een positieve uitwerking op onze schildklier en te veel oestrogeen heeft een negatieve uitwerking. Als we dus te veel oestrogeen in ons lichaam hebben, dan vertraagt dit ook de werking van de schildklier.
Je hormonale systeem is als een orkest: als één instrument uit de maat speelt, raakt het hele ritme verstoord.
De rol van voeding bij vermoeidheid na je 40e
Nu begrijp je een beetje hoe ons metabolisme werkt en weet je dat energie nodig is voor onze lichaamsfuncties. We willen dat onze voeding wordt omgezet in energie en dat daarmee ons lichaam goed zijn werk kan doen. Wat als onze voeding niet voldoende wordt omgezet in energie, wat gebeurt er dan met die voeding. Dat wordt bijvoorbeeld opgeslagen als vet, of wordt ongebruikt weer uitgeplast en gepoept. Wij maken dan dus niet voldoende energie aan en zo kan dus langzaam vermoeidheid bij vrouwen boven de 40 gaan ontstaan.
Wat veroorzaakt vermoeidheid bij vrouwen boven de 40?
Dus voeding zorgt voor energie en energie zorgt ervoor dat ons lichaam goed werkt en dat wij ons wakker en fit voelen. Maar er zit wel verschil in de voeding die wij eten. Sommige voeding geeft ons veel energie, maar er is ook voeding dat ons metabolisme vertraagt, zoals bij die dieren die in winterslaap gaan.
Als wij dingen gaan eten die ons metabolisme vertraagt of als wij in onze leefstijl dingen doen die ons metabolisme vertraagt, helpt ons dat dus niet. Er is dan minder energie beschikbaar en we voelen ons dan ook steeds minder energiek.
Voedsel dat ons metabolisme vertraagt:
– PUFA’s (Polyansaturated Fatty Acids, oftewel Meervoudig onverzadigde vetzuren): vetten uit plantaardige oliën. Zoals vetten uit noten en zaden, dit vertraagt ons metabolisme als we dit in grote hoeveelheden eten. Lees hier meer over deze vetten en wat je beter wel kunt eten.
– Kruisbloemige groenten: rucola, broccoli, bloemkool. Er zit goitrogene stofjes in kruisbloemige groenten en dit stofje vertraagt de stofwisseling. Als je veel van deze groentes eet, dan is dit zeker iets om op te letten. En al helemaal als je ze vaak rauw eet.
Naast deze voeding doen we in onze leefstijl vaak ook dingen die ons metabolisme vertraagt. Eén van die dingen is voor lange tijd te weinig eten, zoals bij veel diëten het geval is. Hierdoor past het metabolisme zich aan en verwerkt dus gemiddeld genomen minder eten. We gaan dan als het ware in een soort spaarstand.
Zo herstel je je energie bij vermoeidheid boven de 40
Kijk allereerst heel goed naar de voeding die je eet en probeer de pufa’s zoveel mogelijk te verminderen. Helemaal vermijden zal lastig worden, want het zit echt in heel veel producten, maar als je dit al voor een groot gedeelte vermindert helpt dat heel veel. En als het gaat om kruisbloemige groenten, kook deze gewoon heel goed en eet ze liever niet (te) rauw. En kies ook eens voor andere groentes zoals wortels, pompoen, courgette, pastinaak e.d.
Daarnaast kun je ook werken aan het herstellen van je metabolisme door langzaam je energie-inname op te voeren. Zeker als je te weinig eet. Houd eens bij in Mijn Eetmeter van het voedingscentrum of Chronometer hoeveel en wat je eet op een dag, dat kan al veel inzicht geven.
Wat wel eten om je metabolisme te stimuleren?
Er is ook zeker voeding die een positieve uitwerking heeft op je metabolisme:
- Eiwitrijke voeding (bijv. collageen, eieren, vis) is heel belangrijk voor herstel en je hormoonproductie.
- Mineralen zoals selenium, magnesium en zink, deze helpen de schildklierfunctie en energiehuishouding ondersteunen. Mineralen vind je vooral terug in schaal- en schelpdieren zoals oesters en garnalen.
- Vezelrijke groenten en fruit zoals wortel, pompoen, zoete aardappel, knolselderij, appels en peren helpen het lichaam dagelijks te ontgiften.
Naast het eten van voeding die het metabolisme stimuleert, kun je dit ook stimuleren met voldoende beweging en met name door spieren op te bouwen met bijvoorbeeld krachttraining.
Klaar met die energiedips en vermoeidheid?
Vermoeidheid bij vrouwen boven de 40 begint vaak al bij een verstoorde ochtendroutine. Download mijn gratis e-book “Een ochtendroutine voor veel energie” en ontdek hoe jij je dag fris, fit en vol kracht begint.
